کتابخانهٔ UI برای پروژهٔ فارسی؛ مقایسهٔ MUI، Ant، shadcn و کاشی
مقایسهٔ منصفانهٔ کتابخانههای UI برای پروژهٔ فارسی: راستبهچپ، تقویم شمسی، فیلدهای ایرانی، انعطاف و جامعه؛ و اینکه هر کدام برای چه پروژهای مناسبتر است.

انتخاب کتابخانهٔ رابط کاربری، یکی از تصمیمهایی است که سالها با شما میماند. برای پروژهٔ فارسی، معیارهای معمول (کیفیت کامپوننتها، مستندات، جامعه) کافی نیست؛ باید ببینید کتابخانه با راستبهچپ، تقویم شمسی و فرمهای ایرانی چه میکند. در این مقاله گزینههای رایج را با همین معیارها مقایسه میکنیم.
یک توضیح لازم: این مقاله را تیم کاشی نوشته و کاشی هم یکی از گزینههاست. سعی کردهایم منصف باشیم و جایی که گزینههای دیگر بهترند، صریح بگوییم.
معیارها

- راستبهچپ: از اول طراحی شده یا بعداً اضافه شده؟ آیکونهای جهتدار و متن دوجهته چطور؟
- تقویم شمسی: داخلی است، با افزونه یا اصلاً نیست؟
- فیلدهای ایرانی: کد ملی، موبایل، کارت، شبا، کد پستی، پلاک.
- فونت و ارقام فارسی و قالببندی تومان.
- انعطاف ظاهری: چقدر راحت میشود ظاهر را به برند خودتان نزدیک کرد؟
- بلوغ و جامعه: سابقه، تعداد کاربران، پاسخ به مشکلها.
MUI (Material UI)
قوتها: بزرگترین جامعه در دنیای React، کامپوننتهای بسیار زیاد و پخته، مستندات عالی. راستبهچپ با تنظیم direction در تم و افزونهٔ RTL برای استایلها پشتیبانی میشود و بستهٔ زبان فارسی دارد. انتخابگرهای تاریخ MUI X با آداپتورهای جلالی تقویم شمسی را پشتیبانی میکنند.
ضعفها برای پروژهٔ فارسی: راستبهچپ به تنظیم دستی نیاز دارد و همهٔ کتابخانههای جانبی را پوشش نمیدهد. فیلدهای ایرانی ندارد. ظاهر پیشفرض Material بهشدت شناختهشده است و دور شدن از آن کار زیادی میبرد.
مناسب برای: تیمهایی که با MUI آشنا هستند و پنل مدیریتی یا ابزار داخلی میسازند.
Ant Design
قوتها: مجموعهٔ کامل کامپوننتهای سازمانی، بهخصوص جدول و فرمهای پیچیده. راستبهچپ با ConfigProvider direction="rtl" و بستهٔ زبان فارسی دارد.
ضعفها: تقویم شمسی داخلی نیست و با بستههای جامعه اضافه میشود. حجم نسبتاً زیاد و ظاهری که تغییر بنیادیاش ساده نیست. فیلدهای ایرانی ندارد.
مناسب برای: داشبوردهای سازمانی پرداده که جدول و فرم پیچیده حرف اول را میزند.
shadcn/ui
قوتها: کد کامپوننتها در پروژهٔ خود شما کپی میشود، پس کنترل کامل دارید. روی Radix و Tailwind ساخته شده و ظاهرش ساده و مدرن است. Radix راستبهچپ را در منطق کامپوننتها پشتیبانی میکند.
ضعفها: راستبهچپ بودن ظاهر به کلاسهای Tailwind هر کامپوننت بستگی دارد و باید کلاسهای فیزیکی (ml-، pr-) را بررسی کنید. تقویم شمسی و فیلدهای ایرانی را باید خودتان اضافه کنید؛ و چون کد مال شماست، بهروزرسانیها هم خودکار نمیرسند.
مناسب برای: تیمهایی که Tailwind را میشناسند و کنترل کامل کد را به راحتیِ بهروزرسانی ترجیح میدهند.
کاشی
قوتها: از اول برای فارسی ساخته شده: راستبهچپ با ویژگیهای منطقی CSS، تقویم شمسی و انتخابگر بازه، فیلدهای ایرانی (کد ملی، موبایل، کارت، شبا، کد پستی، پلاک)، ارقام و تومان، و قاعدههای نوشتن فارسی. برای React و بهشکل وب کامپوننت برای هر فریمورک در دسترس است، کیت فیگمای همزمان با کد دارد و کامپوننتهایش را میشود از رجیستری shadcn هم گرفت. متنباز با مجوز MIT.
ضعفها: پروژهٔ جوانتری است و جامعه و منابع آموزشیاش به اندازهٔ MUI یا Ant نیست. برای کامپوننتهای خیلی تخصصی (مثل جدول با ویرایش درونخطی پیچیده یا نمودارهای پیشرفته) ممکن است به کتابخانهٔ جانبی نیاز داشته باشید.
مناسب برای: محصولات فارسیمحور، بهخصوص فروشگاه، فینتک و خدمات عمومی، که فرمهای ایرانی و تقویم شمسی در هستهٔ کارشان است.

ترکیب کردن هم ممکن است
لازم نیست فقط یکی را انتخاب کنید. یک الگوی رایج: کتابخانهٔ اصلی پروژه (مثلاً MUI یا shadcn) سر جایش بماند و فقط کامپوننتهای فارسی، مثل تقویم شمسی و فیلدهای ایرانی، از یک کتابخانهٔ فارسی بیاید. وب کامپوننتها برای این کار مناسباند چون به کتابخانهٔ اصلی وابسته نیستند. فقط مراقب باشید ظاهر دو کتابخانه با هم نامتجانس نشود؛ اگر هر دو از توکنهای طراحی پشتیبانی میکنند، رنگ و گردی را یکی کنید.

چطور تصمیم بگیریم؟
- فهرست صفحههای مهم محصول را بنویسید و ببینید کدام کامپوننتها در آنها تکرار میشوند. اگر فرم ایرانی و تاریخ شمسی همهجا هست، کتابخانهٔ فارسیمحور وقت زیادی ذخیره میکند.
- یک صفحهٔ واقعی را با دو گزینه بسازید. نیم روز کار، ولی بهتر از هر مقالهای (حتی همین یکی) نشان میدهد کدام با تیم شما جور است.
- راستبهچپ را واقعاً تست کنید: یک فرم با شماره کارت، یک جدول با مبلغ، یک دیالوگ و یک منوی کشویی.
- حجم را بسنجید و ببینید فقط کامپوننتهایی که استفاده میکنید در خروجی میآیند یا نه.
جمعبندی
MUI و Ant Design پخته و پرطرفدارند و برای پنلهای مدیریتی انتخاب امنیاند، ولی فارسی را باید رویشان سوار کنید. shadcn/ui کنترل کامل میدهد و کار فارسیسازی را به خودتان میسپارد. کاشی فارسی را از پایه دارد ولی جوانتر است. برای مقایسهٔ دقیقتر کاشی با گزینههای دیگر، صفحهٔ مقایسه را ببینید.


