توکنهای طراحی چیست و چطور نامگذاریشان کنیم؟
توکن طراحی به زبان ساده: سه لایهٔ پایه، معنایی و کامپوننت، قاعدههای نامگذاری، اشتباههای رایج و اینکه چطور با متغیرهای CSS در کد و فیگما یکی بمانند.

اگر در کد شما #0b8077 در پنجاه فایل تکرار شده، روزی که برند رنگش را عوض کند، روز سختی خواهید داشت. توکنهای طراحی برای همین ساخته شدهاند: هر تصمیم طراحی یک بار، با یک اسم معنادار، تعریف میشود و همهجا از همان اسم استفاده میشود.
توکن دقیقاً چیست؟
توکن یک جفت «اسم و مقدار» است که یک تصمیم طراحی را نگه میدارد: رنگ، فاصله، گردی گوشه، سایه، اندازهٔ فونت، مدت انیمیشن. در کد معمولاً به شکل متغیر CSS ظاهر میشود و در فیگما به شکل Variable.
:root {
--k-bg-brand: #0b8077;
--k-space-4: 1rem;
--k-radius-lg: 0.75rem;
}
.button { background: var(--k-bg-brand); border-radius: var(--k-radius-lg); }
ارزش توکن در اسمش است، نه در مقدارش. --k-bg-brand میگوید «پسزمینهٔ برند»؛ اگر فردا مقدارش لاجوردی شد، هیچ کدی لازم نیست عوض شود.
سه لایهٔ توکن

۱. پایه (Primitive)
همهٔ مقدارهای خام: طیف کامل رنگها، پلهٔ فاصلهها، اندازهها. اسمشان دربارهٔ «چه» است، نه «کجا»: --k-firoozeh-600، --k-space-4. در کامپوننتها مستقیم از اینها استفاده نمیشود.
۲. معنایی (Semantic)
نقشها: --k-bg-primary (پسزمینهٔ اصلی)، --k-text-secondary، --k-border-error. مقدارشان یک توکن پایه است. این لایه همان جایی است که تم تیره و روشن از هم جدا میشوند: --k-bg-primary در تم روشن سفید است و در تم تیره تقریباً سیاه.
۳. کامپوننت
تنظیمهای اختصاصی هر کامپوننت: --k-btn-radius، --k-input-height-md. معمولاً به یک توکن معنایی اشاره میکنند و فقط وقتی کسی بخواهد یک کامپوننت را جدا تنظیم کند، عوض میشوند.
قاعدههای نامگذاری
اسم خوب نصف کار است. چند قاعده که در عمل جواب میدهد:
- پیشوند مشترک. مثل
--k-در کاشی. جلوی برخورد با متغیرهای دیگر را میگیرد و در جستجوی کد پیدا میشود. - ترتیب ثابت: دسته، نقش، حالت.
--k-bg-error-subtle،--k-text-brand،--k-border-input. هر کس اسم یکی را دید، بقیه را حدس میزند. - اسم نقش، نه ظاهر.
--k-text-errorخوب است؛--k-text-redنه. اگر روزی خطا نارنجی شد، اسم دروغ میگوید. - پلههای عددی برای مقیاسها.
--k-space-1تا--k-space-16،--k-radius-smتا--k-radius-2xl. اسمهایی مثل «کوچکتر از متوسط» دوام ندارند. - انگلیسی در کد، فارسی در مستندات. اسم متغیر انگلیسی بماند تا ابزارها راحت باشند، ولی هر توکن در مستندات توضیح فارسی داشته باشد.

اشتباههای رایج
- توکن برای هر چیز. اگر یک مقدار فقط یک جا استفاده میشود، توکن لازم ندارد. توکنهای زیادی که کسی نمیشناسد، از نبودنشان بدترند.
- استفادهٔ مستقیم از رنگ پایه در کامپوننت.
background: var(--k-firoozeh-600)در دکمه یعنی تم تیره و تغییر برند این دکمه را جا میاندازد. - مقدار سختکدشده کنار توکن. یک
margin: 13pxوسط کدی که همهاش--k-space-*است، نشانهٔ تصمیمی است که ثبت نشده. - فیگما و کد جدا از هم. اگر توکنها در فیگما یک اسم دارند و در کد اسم دیگری، دیر یا زود از هم جدا میشوند.
یکی ماندن کد و فیگما

بهترین روش، یک منبع واحد برای توکنهاست (معمولاً یک فایل JSON) که هم CSS و هم متغیرهای فیگما از آن ساخته شوند. در کاشی، پکیج @kashi-ui/tokens همین منبع است و پلاگین فیگما متغیرها را از همان میسازد. برای تم برند خودتان هم لازم نیست توکنها را دستی بنویسید:
import { createTheme } from "@kashi-ui/tokens";
const css = createTheme({ brand: "#3d5ef8", radius: 1.5 });
این تابع همهٔ توکنهای برند را برای هر دو تم روشن و تیره میسازد. تمساز همین کار را در مرورگر و با پیشنمایش زنده انجام میدهد.
جمعبندی
توکنها تصمیمهای طراحی را اسمدار و قابلتغییر میکنند. سه لایه داشته باشید، بر اساس نقش و با ترتیب ثابت نامگذاری کنید و کد و فیگما را از یک منبع بسازید. نتیجه، محصولی است که تغییر برند یا افزودن تم تیره در آن کار یک روز است، نه یک فصل.


