رفتن به محتوای اصلی
  • معرفی
  • نصب
  • Tailwind
  • وب کامپوننت‌ها (بدون React)
  • دوزبانه، فارسی و انگلیسی
  • پلاگین‌های فیگما
  • استفاده با هوش مصنوعی
  • آیکون‌ها
  • راهنمای آیکون‌ها
  • سفارشی‌سازی و تم
  • حرکت و ریزتعامل‌ها
  • حالت‌های کامپوننت‌ها
  • فونت و تایپوگرافی
  • دسترس‌پذیری
  • نوشتن متن رابط
  • رنگ‌ها
  • برند کاشی
  • مقایسه با دیگران
  • نسخه‌ها
  • سیاست تغییرات
  • مهاجرت به ۲.۰
  • امنیت
  • حجم کامپوننت‌ها
  • فیلد فارسی
  • دیت‌پیکر شمسی
  • کد تأیید (OTP)
  • بازهٔ تاریخ شمسی
  • انتخاب ماه
  • شمارش معکوس
  • هیت‌مپ فعالیت
  • انتخاب استان
  • نقشهٔ ایران
  • فرم نشانی
  • انتخاب نوبت
  • ویرایش نگارشی
  • نمایش مبلغ
  • بازهٔ قیمت
  • کارت بانکی
  • رسید پرداخت
  • برگ تقویم
  • لوگوی بانک‌ها
  • ابزارهای فارسی
  • آپلود فایل
  • آکاردئون
  • آواتار
  • اسپلیتر
  • استپر
  • اسکلتون
  • اسلایدر
  • اعتبارسنجی فرم
  • امتیاز ستاره‌ای
  • انتخاب چندتایی
  • انتخاب رنگ
  • بج
  • بردکرامب
  • برگهٔ پایین
  • بنر
  • پاپ‌اور
  • تایم‌لاین
  • تب‌ها
  • تور معرفی
  • توست
  • تولتیپ
  • جداکننده و کلید میان‌بر
  • جدول داده
  • جستجو با پیشنهاد
  • چک‌باکس
  • چیپس
  • حالت خالی
  • دراپ‌داون
  • دکمه
  • دکمهٔ کپی
  • دیالوگ
  • رادیو
  • سایدبار
  • سگمنت
  • سلکت
  • سوییچ
  • صفحه‌بندی
  • قدرت رمز عبور
  • کارت
  • کارت آمار
  • کاروسل
  • کامبوباکس
  • کامند پالت
  • کشو
  • گروه دکمه
  • گیج
  • منوی راست‌کلیک
  • نمای درختی
  • نمودار
  • نمونهٔ رنگ
  • نوار پیشرفت
  • نوار ناوبری
  • ورودی
  • ورودی تگ
  • ورودی عدد
  • ویرایش درجا
  • هشدار
شروع کنید

اعتبارسنجی شماره کارت و شبا؛ الگوریتم لون و mod 97

چطور شماره کارت بانکی ایرانی را با الگوریتم لون و شمارهٔ شبا را با mod 97 بررسی کنیم، نام بانک را از شماره تشخیص دهیم و فیلدهای کارت و شبا را درست طراحی کنیم.

سپنتا پویا۳ دقیقه مطالعه

کاشی‌های آبی با آیکون کارت بانکی و بانک، نماد اعتبارسنجی کارت و شبا

در فرم برداشت وجه، ثبت حساب فروشنده یا بازگشت پول، یک رقم اشتباه در شماره کارت یا شبا یعنی پولی که به حساب دیگری می‌رود یا تراکنشی که برمی‌گردد. هر دو شماره رقم کنترل دارند و می‌شود بیشتر اشتباه‌های تایپی را همان لحظه در مرورگر گرفت.

مثل کد ملی، این بررسی فقط می‌گوید شماره «ساختار درستی» دارد؛ اینکه حساب وجود دارد و به چه کسی تعلق دارد، فقط با استعلام از بانک یا درگاه معلوم می‌شود.

شماره کارت: ۱۶ رقم و الگوریتم لون

کارت‌های بانکی ایرانی ۱۶ رقمی‌اند. شش رقم اول (BIN) بانک صادرکننده را مشخص می‌کند و رقم آخر رقم کنترل است که با الگوریتم لون (Luhn) حساب می‌شود؛ همان الگوریتمی که کارت‌های بین‌المللی هم استفاده می‌کنند.

شانزده رقم کارت که رقم‌های جایگاه فرد دو برابر شده‌اند و جمع نهایی بر ۱۰ بخش‌پذیر است
در الگوریتم لون، یکی در میان رقم‌ها دو برابر می‌شوند؛ کارت معتبر است اگر جمع نهایی بر ۱۰ بخش‌پذیر باشد.

قدم‌ها برای کارت ۱۶ رقمی:

  1. از رقم اول (سمت چپ)، رقم‌های جایگاه فرد (اول، سوم، پنجم …) را دو برابر کنید.
  2. اگر حاصل بیشتر از ۹ شد، ۹ را از آن کم کنید.
  3. همهٔ رقم‌ها را، دوبرابرشده‌ها و بقیه، جمع بزنید.
  4. اگر جمع بر ۱۰ بخش‌پذیر بود، شماره معتبر است.
function isValidCard(input) {
  const n = toEnDigits(input).replace(/\D/g, "");
  if (!/^\d{16}$/.test(n)) return false;
  let sum = 0;
  for (let i = 0; i < 16; i++) {
    let d = Number(n[i]);
    if (i % 2 === 0) { d *= 2; if (d > 9) d -= 9; }
    sum += d;
  }
  return sum % 10 === 0;
}

نام بانک از شش رقم اول

شش رقم اول هر کارت به یک بانک تعلق دارد؛ مثلاً 603799 بانک ملی است. نمایش نام و لوگوی بانک کنار فیلد، یک تأیید ضمنی قوی است: اگر کاربر کارت ملت دارد و «بانک ملی» می‌بیند، خودش اشتباه را پیدا می‌کند.

import { getBankByCard, isValidCardNumber } from "@kashi-ui/persian";

getBankByCard("6037 9912 3456 7893")?.name; // «بانک ملی»
isValidCardNumber("6037991234567893");      // true

شبا: IR و ۲۴ رقم، با mod 97

شمارهٔ شبا (IBAN ایران) ۲۶ نویسه دارد: «IR»، دو رقم کنترل و ۲۲ رقم شمارهٔ حساب که سه رقمش (پس از رقم‌های کنترل) شناسهٔ بانک است. اعتبارسنجی آن طبق استاندارد بین‌المللی IBAN (ISO 13616) با باقی‌ماندهٔ تقسیم بر ۹۷ انجام می‌شود.

شمارهٔ شبا تقسیم‌شده به بخش‌ها: IR، رقم‌های کنترل، شناسهٔ بانک و شمارهٔ حساب، با نمودار جابه‌جایی برای محاسبهٔ mod 97
برای بررسی، چهار نویسهٔ اول به انتها منتقل و حرف‌ها به عدد تبدیل می‌شوند؛ باقی‌ماندهٔ تقسیم بر ۹۷ باید ۱ باشد.

قدم‌ها:

  1. فاصله‌ها را حذف کنید و ارقام فارسی را انگلیسی کنید.
  2. چهار نویسهٔ اول («IR» و دو رقم کنترل) را به انتهای رشته ببرید.
  3. حرف‌ها را به عدد تبدیل کنید: I = ۱۸ و R = ۲۷.
  4. باقی‌ماندهٔ تقسیم این عدد بزرگ بر ۹۷ را حساب کنید. اگر ۱ بود، شبا معتبر است.

عدد حاصل بیش از ۲۵ رقم دارد و از دقت Number در جاوااسکریپت بیرون است. یا از BigInt استفاده کنید یا باقی‌مانده را تکه‌تکه حساب کنید:

function mod97(digits) {
  let r = 0;
  for (const ch of digits) r = (r * 10 + Number(ch)) % 97;
  return r;
}

function isValidIban(input) {
  const s = toEnDigits(input).toUpperCase().replace(/[\s-]/g, "");
  const d = s.startsWith("IR") ? s.slice(2) : s;
  if (!/^\d{24}$/.test(d)) return false;
  return mod97(d.slice(2) + "1827" + d.slice(0, 2)) === 1;
}

طراحی فیلدهای کارت و شبا

فیلد کارت و فیلد شبا در حالت معتبر با نام بانک و در حالت نامعتبر با پیام خطای روشن
گروه‌بندی چهاررقمی، نام بانک و پیام خطایی که می‌گوید کدام بخش را بررسی کنیم.
  • dir="ltr" روی خود فیلد تا گروه‌های رقم برعکس دیده نشوند؛ برچسب و خطا فارسی بمانند.
  • گروه‌های چهاررقمی هنگام تایپ؛ اشتباه را راحت‌تر پیدا می‌کنید.
  • پیشوند ثابت IR برای شبا؛ کاربر فقط ۲۴ رقم وارد کند و اگر IR را هم چسباند، خودتان حذفش کنید.
  • چسباندن آزاد: کاربران شبا را از اپ بانک کپی می‌کنند، با فاصله یا خط تیره.
  • autocomplete="cc-number" برای کارت تا مرورگر بتواند شمارهٔ ذخیره‌شده را پیشنهاد کند؛ برای شبا autocomplete="off".
  • پیام خطای دقیق: «شمارهٔ کارت ۱۶ رقم است» یا «این شماره شبا معتبر نیست؛ رقم‌ها را با اپ بانک مقایسه کنید».

یک نکتهٔ امنیتی: شمارهٔ کارت کامل را در لاگ‌ها، آنالیتیکس یا نشانی صفحه نگذارید. برای نمایش، فقط چهار رقم آخر کافی است.

راه کوتاه

توابع بالا با تست‌های کامل در @kashi-ui/persian هستند و فیلدهای آماده‌اش هم همهٔ نکته‌های طراحی را دارند:

import { PersianInput } from "@kashi-ui/react";

<PersianInput kind="card" label="شماره کارت" name="card" />
<PersianInput kind="iban" label="شماره شبا" name="iban" />

برای نمایش کارت به شکل کارت بانکی واقعی با لوگوی بانک هم کامپوننت کارت بانکی و لوگوهای بانک‌ها هست.

جمع‌بندی

شماره کارت با الگوریتم لون و شبا با mod 97 در مرورگر قابل‌بررسی‌اند و بیشتر اشتباه‌های تایپی را می‌گیرند. نام بانک را نشان دهید، فیلد را چپ‌به‌راست کنید، چسباندن را آزاد بگذارید و بررسی را در سرور هم تکرار کنید. برای بقیهٔ فیلدهای ایرانی، مقالهٔ طراحی فرم فارسی را ببینید.