نیمفاصله در وب و رابط کاربری؛ کجا، چرا و چطور
نیمفاصله (ZWNJ) چیست، کجای متن فارسی لازم است، چرا جستجو و چیدمان را خراب نمیکند و چطور در فرمها و محتوای سایت بهصورت خودکار درستش کنیم.

«می خواهید»، «میخواهید» یا «میخواهید»؟ فقط سومی درست است، و فرقش یک نویسهٔ نامرئی است: نیمفاصله. در یک متن طولانی شاید کسی متوجه نشود، ولی در رابط کاربری که هر کلمهاش بارها دیده میشود، نبودن نیمفاصله محصول را بیدقت نشان میدهد.
نیمفاصله دقیقاً چیست؟
نیمفاصله نویسهای است به نام Zero Width Non-Joiner با کد یونیکد U+200C. عرض ندارد، ولی جلوی چسبیدن دو حرف را میگیرد. یعنی «می» و «خواهید» کنار هم میمانند و یک کلمه دیده میشوند، ولی به هم نمیچسبند.

در HTML میتوانید آن را با ‌ بنویسید و در جاوااسکریپت با "". در صفحهکلید استاندارد فارسی ویندوز و مک، کلید ترکیبی Shift + Space نیمفاصله میزند؛ در بعضی چیدمانها Ctrl + Shift + 2.
کجا نیمفاصله لازم است؟
قاعدهٔ کلی این است: جایی که دو جزء یک کلمهاند ولی نباید به هم بچسبند.
- پیشوند «می» و «نمی»: میروید، نمیشود
- پسوند جمع «ها»: کتابها، کامپوننتها
- «تر» و «ترین»: بزرگتر، سریعترین
- ضمیرهای چسبیده بعد از «ه»: خانهام، نامهات
- «ای» بعد از «ه»: خانهای، نمونهای
- کلمههای مرکب: دیزاینسیستم، راستبهچپ، بهروزرسانی
در رابط کاربری، اینها همهجا هستند: «دکمهها»، «میخواهید حذف کنید؟»، «بهروزرسانی شد». یک بار فهرست متنهای محصولتان را مرور کنید؛ احتمالاً دهها مورد پیدا میکنید.
نیمفاصله جستجو را خراب نمیکند؟
نگرانی رایج این است که اگر کاربر «میخواهم» تایپ کند و متن «میخواهم» باشد، جستجو پیدا نکند. این مشکل نیمفاصله نیست، مشکل جستجوی بدون «یکسانسازی» است. راه درست این است که متن را همانطور که درست است نگه دارید و فقط هنگام مقایسه، هر دو طرف را یکسان کنید: نیمفاصله، فاصله و «ی» و «ک» عربی را به یک شکل دربیاورید. جزئیاتش را در مقالهٔ جستجوی فارسی نوشتهایم.
const norm = (s) => s.replace(/[\s]+/g, " ").replace(/ي/g, "ی").replace(/ك/g, "ک");
norm("میخواهم") === norm("می خواهم"); // true
موتور جستجوی گوگل هم همین کار را میکند و شکلهای مختلف یک کلمهٔ فارسی را معمولاً یکی میبیند. پس برای سئو دلیلی ندارد غلط بنویسید؛ عنوان درست هم در نتایج تمیزتر دیده میشود.
اصلاح خودکار در فرمها و محتوا
کاربران شما همیشه نیمفاصله نمیزنند و نباید هم مجبورشان کنید. ولی وقتی متنی قرار است دوباره نمایش داده شود (نام محصول، عنوان آگهی، توضیح پروفایل)، اصلاحش ارزش دارد.

پکیج @kashi-ui/persian تابعی دارد که این کار را انجام میدهد و تعداد اصلاحها را هم برمیگرداند:
import { fixPersianText } from "@kashi-ui/persian";
const result = fixPersianText("مي خواهم كتاب بخرم 123");
result.text; // «میخواهم کتاب بخرم ۱۲۳»
result.count; // تعداد کل اصلاحها
دو نکته در اصلاح خودکار مهم است:
- بیصدا تغییر ندهید. اگر متن کاربر را بدون خبر عوض کنید، ممکن است جایی که عمداً طور دیگری نوشته، خراب شود. بهتر است پیشنهاد بدهید، مثل کامپوننت اصلاح متن فارسی کاشی که اصلاحها را نشان میدهد و با یک کلیک اعمال میکند.
- نامها و کدها را دست نزنید. شناسهٔ کاربری، ایمیل و کد محصول نباید اصلاح شوند.
نیمفاصله در کد و ابزارها
چند جا که نیمفاصله معمولاً گم میشود:
- فایلهای ترجمه و JSON: بعضی ویرایشگرها نیمفاصله را نشان نمیدهند. یک افزونهٔ «نمایش نویسههای نامرئی» نصب کنید.
- کپی از ورد یا فیگما: گاهی نیمفاصله به فاصلهٔ معمولی یا نویسههای جهت (
U+200F) تبدیل میشود. - کوتاه کردن متن با
slice: اگر متن را از وسط بُرید، ممکن است یک نیمفاصلهٔ تنها در انتهای رشته بماند. قبل از نمایش، فاصلههای اضافه را پاک کنید.

یک تست کوچک در CI هم کمک میکند: همهٔ متنهای رابط را بخوانید و هر جا «می » یا « ها» با فاصلهٔ کامل پیدا شد، هشدار بدهید.
جمعبندی
نیمفاصله یک نویسهٔ کوچک است که خوانایی و اعتبار متن فارسی را بالا میبرد. متن را درست بنویسید، هنگام جستجو یکسانسازی کنید و در ورودیهای کاربر بهجای اصلاح بیصدا، پیشنهاد اصلاح بدهید. برای قاعدههای کاملتر فارسینویسی در رابط، راهنمای نوشتن متن رابط کاشی را ببینید.


