طراحی داشبورد فارسی؛ نمودار، جدول و عدد در راستبهچپ
قاعدههای طراحی داشبورد فارسی: کارتهای شاخص، جهت محور زمان در نمودار، تراز ستونهای عددی در جدول، تاریخ شمسی، ارقام و رنگهایی که معنا دارند.

داشبورد جایی است که عدد حرف اصلی را میزند. اگر عددها درست چیده نشوند، کاربر بهجای تصمیم گرفتن، مشغول رمزگشایی میشود. داشبورد فارسی چند تصمیم خاص دارد که در راهنماهای انگلیسی پیدا نمیکنید: محور زمان از کدام طرف شروع شود؟ ستون مبلغ کدام طرف تراز شود؟ هفته از کی؟
از بالا به پایین: مهمترین عدد اول

- ردیف بالا: ۳ تا ۵ کارت شاخص (فروش، سفارش، نرخ تبدیل، کاربر فعال). هر کارت یک عدد بزرگ، یک برچسب و تغییر نسبت به دورهٔ قبل.
- وسط: نمودار روند مهمترین شاخص در بازهٔ انتخابی.
- پایین: جدول جزئیات برای کسی که میخواهد عمیقتر شود.
اولین کارت از راست، مهمترین است؛ چشم فارسیزبان از راست شروع میکند.
کارت شاخص
- عدد بزرگ و خلاصه: «۱۸۴ میلیون تومان»، نه «۱۸۴٬۵۲۳٬۰۰۰». مبلغ دقیق را در راهنمای روی عدد یا صفحهٔ جزئیات بگذارید. مقالهٔ نمایش قیمت شکلهای مختلف را مقایسه کرده است.
- تغییر با جهت و رنگ: «۱۲٫۴٪ ↑» سبز. ولی رنگ تنها کافی نیست؛ فلش یا علامت هم لازم است تا کسی که رنگ را تشخیص نمیدهد هم بفهمد.
- «نسبت به چه؟» را بنویسید: «نسبت به ماه قبل». تغییر بدون مبنا معنایی ندارد.
- رنگ معنایی، نه همیشه سبز = خوب. افزایش «نرخ بازگشت کالا» بد است؛ رنگ را بر اساس خوب یا بد بودن تغییر بگذارید، نه جهتش.
نمودار: محور زمان از کدام طرف؟
این پرسش بحثبرانگیزی است. دو رویکرد هست:
- زمان از راست به چپ، همجهت با خواندن فارسی. قدیمیترین ماه سمت راست است و روند رو به چپ پیش میرود.
- زمان از چپ به راست، مثل نمودارهای علمی و مالی بینالمللی.

مهمتر از انتخاب، یکدستی است: همهٔ نمودارهای محصول یک جهت داشته باشند. در رابط کاملاً فارسی، رویکرد اول طبیعیتر است و کاشی هم نمودارها را بهطور پیشفرض با همین جهت میکشد. اگر کاربرانتان تحلیلگر مالیاند که با ابزارهای بینالمللی کار میکنند، رویکرد دوم ممکن است آشناتر باشد. هر کدام را انتخاب کردید، برچسب ماهها را شمسی بنویسید و تعطیلیهایی مثل نوروز را در نمودار مشخص کنید؛ افت فروش اول فروردین با یک برچسب کوچک توضیح داده میشود و کسی نگران نمیشود.
جدول: تراز ستونها

- متن در ابتدا (راست)، عدد و مبلغ در انتها (چپ). وقتی عددها از انتها تراز شوند، یکان زیر یکان و هزارگان زیر هزارگان قرار میگیرد و مقایسه با یک نگاه ممکن میشود.
- ارقام همعرض (
font-variant-numeric: tabular-nums) برای ستونهای عددی. - عنوان ستون عددی هم انتهاتراز باشد تا با دادهاش همخط شود.
- واحد در عنوان ستون («مبلغ (تومان)») بهجای تکرار در هر خانه.
- تاریخ شمسی و کوتاه: «۱۸ آبان» در جدول کافی است؛ سال را فقط وقتی بنویسید که بازه چندساله است.
تاریخ و بازهٔ زمانی
- انتخابگر بازه با میانبرهای رایج: «امروز»، «۷ روز اخیر»، «این ماه»، «ماه قبل»، «امسال». اینها باید بر اساس ماه شمسی باشند؛ «این ماه» یعنی از اول آبان، نه از اول نوامبر.
- هفته از شنبه در گزارشهای هفتگی.
- منطقهٔ زمانی ایران در حساب کردن مرز روزها؛ سفارش ساعت ۱ بامداد به وقت تهران مال همان روز است. دامی که در مقالهٔ تقویم شمسی توضیح دادیم اینجا هم هست.
رنگ در داشبورد
- رنگهای معنایی کم: سبز برای مثبت، قرمز برای منفی، یک رنگ برند برای داده. رنگینکمان در نمودار، معنا را گم میکند.
- سریهای نمودار از یک خانوادهٔ رنگی با روشنایی متفاوت، و برچسب مستقیم روی خط بهجای راهنمای جدا.
- تم تیره برای داشبوردهایی که روی مانیتور دفتر همیشه روشناند، تقریباً واجب است.
جمعبندی
داشبورد فارسی خوب، مهمترین عدد را اول و بزرگ نشان میدهد، تغییر را با مبنا و علامت میگوید، جهت زمان را در همهٔ نمودارها یکی نگه میدارد، عددهای جدول را از انتها تراز میکند و همهچیز را با تقویم شمسی حساب میکند. کامپوننتهای کارت شاخص، نمودار و جدول کاشی همهٔ این قاعدهها را از پیش رعایت کردهاند.


